Formula 1 araçları geçmiş çağlarda daha yavaşlardı ancak daha hızlı görünüyorlardı ve sürücülerin direksiyonda yaptıkları iş sizin ve benim gibi ölümlülerin yapabileceğinin açıkça ötesindeydi. Şu an bu durumun olmamasının sebebi olarak güç üniteleri gösteriliyor, ancak görünüşe göre herkes sorunların ciddi kısmının pistlerden kaynaklandığını gözardı ediyor. Pistler sadece asfalt parçaları değildir, aynı zamanda Formula 1’e hayat veren karakterlerdir. Sürücüler ve araçlar kadar önemliler. Harika bir pist bir süreci izlemeye değer hale getirir, çünkü pistin kendisi bir etkileyici faktördür.
Ve modern F1 pistleri berbat!
Akış
Harika F1 pistlerini özel kılan şeylerden birisi pistin akışı. Akış, bir viraj veya düzlüğün bir diğerine bağlanışı ve her virajın bir sonraki ve öncekine göre konumlandırılmış olmasıdır. Belki de bu konuya en iyi örnek yarış araçlarını limitlerine kadar zorlamak için yapılmış müthiş Suzuka pisti olabilir.
Buradaki her viraj bir sonrakini besliyor. S virajlar Degnar virajlarına harika bir şekilde bağlanırken Spoon virajı sürücülerin arka düzlüğe hız taşıyabilmeleri için kendilerini zorlamaları gereken bir yer. Suzuka’nın başarısındaki temel nokta hiçbir bölümün kullanılmamasıdır, her bir viraj yarış aracını limitlerine zorlamak için yapılmıştır, şikan ve u dönüşü dahil.
Buradaki yarışlar çok fazla geçiş üretmese de görsel olarak her motorsporu takipçisinin onaylayacağı bir şov sunuyor. Suzuka’daki mükemmel bir tur izlemesi güzel bir şey.
Peki şimdilerdeki F1 pistlerinde durum nasıl?
Üstteki iki pisti tanıyor musunuz? İyi, çünkü Çin ve Bahreyn bir süredir F1 takviminde yer alıyorlar ve görünüşe göre de kalmaya devam edecekler. Bu iki pistin harika yarışlara sahne olduğu zamanlar olsa da bir Formula 1 aracını özel gösteremiyorlar. Peki neden?
Modern F1 pistlerinin en büyük sorunları pistin akışını bozan peşpeşe yavaş ve teknik virajlara sahip olmaları. Bunların çoğu geçişleri kolaylaştırmak için yapılıyor, ancak yarış araçlarını izlemenin görsel etkisini berbat ediyor.
Yavaş virajlar pistin akışını bozmakla kalmıyor, aynı zamanda Formula 1 araçlarını sıradan araçlar gibi gösteriyor. Pist tasarımları geçmiş çağlarda çok daha hızlıydı. Bir aracı limitlerinde izlemek hiçbir şeye değişilmezdi. Araçlar o zamanlarda ‘canlı’ gibi görünürlerdi. Abu Dhabi’de bir otelin çevresinde yarışırken ve Çin’de ilk virajı dönerlerken öyle görünmüyorlar.
2014 araçlarının aldığı tüm eleştiriye rağmen araçlar Spa, Monza ve Catalunya’da harika görünüyorlardı. Catalunya her zaman harika yarışlar ortaya koymaz, ancak araçların ilk iki sektördeki saldırışlarını izlemek çok özeldir.
DRS, Farkların Artması ve Ctrl+C
Yavaş virajlar bir diğer sorunu daha ortaya çıkardı, Valensiya, Singapur veya Abu Dhabi’de yarış izleyenler bunu bilir. Bu sorun farkların artmasıdır ve modern pistlerde gördüğüm en büyük sorundur.
Hızlı bir viraj uzun bir düzlüğe çıktığında takip eden sürücü biraz aerodinamik performans kaybeder, ancak bu da hava koridoru sayesinde daha çabuk hızlanabilmesine yol açar, DRS ile birlikte dener ve geçiş yapar. Ancak yavaş virajlarda bir sorunumuz var, arkadaki pilot gaza daha geç basmak zorundadır ve bu da önündekine 20 metre kaybetmesi demektir. Martin Brundle bunu akordeon etkisi olarak adlandırıyor.
Elbette asıl çözüm aerodinamiyi ortadan kaldırıp mekanik tutuşu artırmak, ancak bu başka bir zamanın konusu.
Bu tasarım seçimlerinden dolayı pist tasarımı giderek daha az etkileyici bir hale geliyor hızlı virajlar peşpeşe olmaya zorlanırken (Kore’ye bakın) u dönüşleri ve ‘geçişleri artıran’ düzlükler her fırsatta kullanılıyor. Ancak başarının yolu bunları en az kullanmaktan geçiyor.
F1 takvimine yeni eklenen pistlere bakacak olursanız u dönüşü-düzlük-u dönüşü bağlantılarının miktarı sizi şok eder. Çin, Malezya, Valensiya, Hindistan, Kore (burada bunlardan peşpeşe 2 tane var), Abu Dhabi, Bahreyn ve Amerika bu tür viraj kombinasyonlarından oluşuyor ve DRS ile birlikte geçişlerin nerede yapılması gerektiği de belirlenmiş oluyor.
Bu Miki Fare kombinasyonuna sahip olmayan tek modern pist muazzam sekizinci virajı ve ‘çakma eau rouge’ dokuzuncu virajı ile Türkiye’deki Istanbul Park. En iyi modern Tilke pisti olarak gösterilen burası artık takvimde bile değil. Şu hale bakın!
Modern pistlerde araçlar arası fark artışı (akordeon etkisi) o kadar fazla ki 2010 Abu Dhabi’den sonra Jean Todt şöyle konuştu:
‘Geçiş imkansızdı. FIA başkanı olarak konuşuyorum. Şu andan sonra yeni bir pist onaylanırken güvenlikle birlikte izlenebilirliği de göz önünde bulunduracağız.’
Pist tasarımlarında değişikliğe gitmek veya aeroyu düşürmek yerine hızlı çözüm olarak DRS ile karşı karşıya kaldık. Sorunu gözardı edip yapay bir çözümle gelerek Formula 1 rahatlık adına görsellik kaybetti. Bu doğru değil.
Şimdilerde adı Red Bull Ring olan Avusturya GP’sine baktığımızda Formula 1 pistlerinin düşüşü açıkça ortaya çıkıyor. Burası özgün bir pist, 70 saniye civarı tur zamanları var ve sadece 7 virajdan oluşuyor. Pist geri dönüşünde sürücüler ve taraftarlardan tam not aldı. Jenson Button Sky Sports’tan Martin Brundle ile konuşurken heyecanını gizleyememiş ve ‘pistte yavaş virajlardan (3) çok hızlı viraj (4) var’ demişti.
İronik olan da şu, eskiden adı A1 Ring olan bu pist aslında efsanevi Österreichring pistinin katledilmiş hali. Şu an hızlı olarak tanımladığımız pist aslında eski bir pistin çok daha yavaş bir versiyonu. Aynı kader Meksika’yı da bekliyor, etkileyici ilk tasarım dar virajlar ve stadyum bölümüyle bitirildi. Bu ne zaman son bulacak?
Bu pist tasarımının, asfalt alanından kaçış alanlarına kadar araçlar ve sürücüler için özel olduğuna inanıyorum. Pistlerin çeşitlilik göstermesi gerekiyor, görsel olarak göz kamaştırmalılar ve yüksek miktarda mücadele içermeliler. Bu görsel etkiyi yakalayın ve harika sürücüleri inanılmaz makinelerin içinde tekrar izleyin. FIA’nın bunun farkına varması gerek ve Tilke ve diğer pist tasarımcılarına koyulmuş kısıtlamaları azaltmaları gerekiyor. Spor bu bitmek bilmeyen kaçış alanlarından, ‘bırada geçiş yap’ DRS bölgelerinden ve zorla kabul ettirilen tasarımlardan daha fazlasını hakediyor. Pistler F1’in karakterleridir ve bunları geri getirmenin tam zamanıdır.
Kaynak: Formula E Diary’den Anil Parmar
Yorumlar
“Modern Pistler Yarışları Nasıl Etkiliyor?” ögesine 23 yanıt
Müthiş içerik.
Başka sitelerde böyle içerikler var mıdır acep? Bakmaya gerek yok ki. Yoktur 😉
Çok güzel bir yazı teşekkürler. Buna katılmamak benim açımdan mümkün değil. Benzer şeyleri yıllardır söylüyorum. F1de geçiş;sadece araçların orasını burasını düzenlemekle ya da motorlar ile oynamakla olmaz. Gerçek olan aslında f1 felsefesi için geçişin olabildiğince zor olmasını sağlamaktır. Ancak seyir zevki açısındn geçiş şart. Bazı pistlere dikkat ettiyseniz sürekli geçiş oluyor. Yıllardır kers drs tek katmanlı difüzör farketmeksizin veya Pirelli-Bridgestone farketmeksizin geçişler oluyor. Sebep belli;pistin yapısı.Bir yarış gçeişe uygun viraj ve düzlüklerin kombinasyonundan oluşura o pistte geçiş olur. Genellikle uzun düzlük sonu sert frenleme veya u virajı gibi.Örneğin ;Kanada-Brezilya-Belçika-Avustralya gibi pistlerde fazlasıyla gçeiş oluyor.Sebebi tamamen pistin yapısı.Yeni pistler her türlü kurala rağmen berbat.Bu Herman Tilke denen pist mafyası yerine farklı vizyonu ve pist tasarım felsefesi olan bir arkadaş bulurlarsa süper olacak. Bununda yağmur yağarsa yarışlar güzel oluyor yoksa traş. Sürekli hızlı teknik s virajları ile peş peşe İspanya gibi pistlerde geçiş olmaz. Akışı Maceristan gibi bozuk pistlerde ve Monako ile Singapur gibi geçiş imkanı imkansıza yakın pistlerde de tek şans yağmur.
Ben Tilke adlı şahsın bilerek böyle pistler yaptığını sanmıyorum. DRS için pist yaptırıyorlar belli ki. Velhasıl, bizim pist on numaraydı ya. Akıyordu resmen.
meksika’nın harika son sektörüne nasıl kıydılar hala aklım almıyor.
kısaldıktan sonra zevk vermeye devam eden pistler ; Interlagos,Montreal,A1 Ring yeni adıyla Red Bull Ring olsa gerek
her ne kadar uzun hali katledilse de kısa haliyle de Hockenheim zevkli yarışlara sahne olabiliyor,tabi sürüş zevki azalarak
arkadaşlar ekşisozlukte birisi şöyle bir şey yazmış. Biraz daha el atın lütfen şu siteye 😛 bizden yana sıkıntı yok sıkıntı sizde
“gayet doyurucu ve özenli hazırlanmış f1 sitesi. adamlar özenip bezenip site hazırlamış. keşke biraz daha çok kullanıcısı olsaydı. bu şekilde biraz cansız.”
onaylı üyeliği olan biri yazabilir
çaylak listesinden çıkmak ne mümkün 🙂
aslında benim sıra sizde derken söylediğim yorumcuların daha canlanmasıydı 😀
Ben ekşiyi dürttüm biraz 😀
Yorumcularımızı seviyoruz 😉
İstanbul Park’ın bu kadar çok övüldüğünü görünce insanın moralinin bozulmaması elde değil.
Dünyanın en iyi modern pisti olarak gösterilen İstanbul Park takvimde bile değil.
Takvimdeki 19 pistin en az 10 tanesi 5 para etmez pistler. Umarım en kısa zamanda takvime geri döneriz. Umudum çok az ama yine de insan istiyor İstanbul Park’ı.
Şu anda imkânsız maalesef ki.
birçok şey gibi maalesef pistlerde sunileşiyor artık, ben bu sporu 99 da izlemeye başladım, Hakinen-Schumi zamanına yetişebildim eminim bu sitede çok daha eski izleyicilerde vardır Senna yı Prost u izlemişler vardır benim fikrim izlemeye başladığımdan bu yana sürekli bişeylerin azaldığı işin zevkinin kaçtığı yönünde mesela en basitinden F1 çevreci olucak diye biçok saçma kural değişikliği oldu ama aynı F1 şu an 3 tane gece yarışı düzenliyor ve pistleri aydınlatmak için o spotlara giden enerji üst seviyelerde, yada yetmedi araçlar inanılmaz derece yavaşlatıldı güvenlik bahane edinilerek neredeyse Gp2 ile aynı seviyeye gelinicek, düşünüyorum öyle bi pist ve araçlar düşününki aynı yarışta 3 şampiyon o virajdaki duvara çarpsın ve o duvarın adı şampiyonlar duvarı olarak değiştirilsin peki neden günümüzde böyle efsane hikayeler çıkmıyor şimdiki pilotlar onlardan daha mı yetenekli yoksa eskiye oranla araçları sürmesi daha mı basitleşti yada artık her yer kaçış alanı olup asfaltlandığı için mi yani düşünün artık viraj dışına taşsanızda yeniden piste rahatlıkla dönebilirsiniz çünkü F1 de artık yeni düzende hataya yer var, pistlerin tasarımlarını tek bi adama bırakmakta işin tuzu biberi gerçekten hep aynı monoton pistlerden bir sürü var artık mesela eskiden macaristanın pistine sıkıcı denirdi ama şimdi adı bile geçmiyor sıkıcı pistler içinde çünkü onu gölgede bırakacak bir sürü yeni sıkıcı pist geldi F1 e, bizler şanslıymışız gene güzel mücadelelerin saf yarışçıların saf hızdaki araçların pistlerin son zamanlarınıda olsa yetişebilmişiz umarım bundan sonra böyle gitmez bi umut değişir bişeyler…
Güzel yazı..Bir kaç birşey de ben eklemek istiyorum.
Şöyleki..
1970 lerde araçlar turbo değildi.Düzlükte max hızları 270 290 Km civarında idi çoğu zaman
fakat virajlarda kontrol etmek gerçekten çok güç idi.
Pilot un ustalığından bağımsız her pilot için virajda zaman kaybetme söz konusu idi..
İyi pilot kötü pilot farkı çok bariz idi ve efsane sürücülerin ortaya çıkmasını sağlıyor bir geçiş 1-2 sene konuşuluyordu..
1980 lerde turbo döneminde araçların düzlük hızları çok yüksek olmasına rağmen viraj dönme hızları 2000 lerdeki araçlarla kıyas bile edilemeyecek kadar yavaş idi..
Bu da bir şekilde mücadelenin sürmesine olanak sağlıyordu..Birde pist lerde böyle kaçış alanları yoktu..
Çizgiyi kaçırdığın anda pilot kendini kum havuzunda ve çimlerde bulacağını bildiğinden o kadar da rahat gazlayamıyordu..Bu da yine iyi pilot kötü pilot farkını öne çıkarıyordu..
1990 lar la birlikte araçlar virajlarda inanılmaz hızlanmaya başladılar..2004 2005 yıllarında hızları zirve yaptı..
Şimdilerde araçlar nisbeten 1980 lere benzemekte hız olarak fakat gerek kaçış alanlarının bolluğu gerekse pilotların kokpitte daha az uğraş içinde olmaları (elle vites debriyaj yok) yarışların genelde tren katarı gibi geçmesine neden oluyor bence..
Birde son zamanlarda motor arızası motor patlata lastik patlatma gibi şeylerde azalış var oldukça..
80 lerde 90 larda liderin yarış dışı kaldığı çok yarış izlerdik ama şimdilerde ben lider pilotun yarış dışı kalmasına pek tanık olmuyorum..
Katledilen Hockenheim’ı unutmayalım .
Eskisini yaşatamaz tabi ama Tilke’nin diğer çalışmalarına baktığımda onlara nazaran iyi bir çalışması 2002 Hockenheim 😀 Kötünün iyisi
Doğru söze ne denir. Virajlar uzadıkça ve arkasına hemen yavaş bir viraj konulunca takip mesafesi kısalacağına uzuyor ve istenildiği kadar uzun düzlük konulsa da geçiş yapma konusunda başarıya ulaşılamıyor -ha DRS vardı demi aracın kıçını kaldırıyorlardı doğru doğru – Sonuç mu çok basit şutla Tilkeyi, boşver kaçış alanını adam gibi pistler çıksın ortaya.
Ancak arkadaşa Malezya konusunda katılamıyorum o pist ambians olarak Türkiye ile beraber en iyi pist Tilke tarafından tasarlanan onu söylemek gerekiyor 🙂
zaten Redbull 4sene bunun ekmeğini yedi hızlı viraj ve yavaş viraj konbinasyonu eniyi olan aractı ve istediğin kadar hızlı bı motorun olsun yetişemiyorsun ve bunada F1 dediler 🙁
Redbull bana göre F1’e gram zarar vermedi. Adamlar sadece başarı istediler ve bileklerinin hakkıyla kazandılar. Amaçları Formula 1’de başarılı olmaktı. Şimdikilerin yaptığı gibi piyasa değeri yükseltmek değildi. F1’e Redbull gibi takımlar lazım sadece başarı isteyen. Ne diğer takımların başarısız olması için kurallara karşı çıktılar ne başka bir şey yaptılar sadece akıllarını kullanıp başarılı oldular bu kadar basit.
Diğer takımlar başaramadıysa bu onların beceriksizliğiydi. Adamları durdurmak için elli tane yasak koydular en sonunda da bu iğrenç aero kurallarını getirdiler. Redbull burundan ciddi DF elde ediyordu şimdiki burunların haline bir baksana. O yüzden “buna da F1 dediler” demek objektif bakmamanı gösterir bana göre. Diğer takımları kısıtlamadan çıktılar bileklerinin hakkıyla kazandılar. Bu fazlasıyla F1’di. Tekrar söylüyorum diğer takımlar başaramadıysa bu onların beceriksizliğiydi.
Sıkıntı bu zaten F1 de birini durdurmak ıcın cıkarılan kurallar hep başkalrına yarıyor 2009 tum kurallar yenıden yazılıyor Redbull sahneye cıkıyor domıne ediyor 2014 Mgp cıkıyor cok uc performans gosteriyor sonra yıne kural değişikliği amaç bi takımın ekstrem performans gösterebileceği sekılde yazılmamalı kurallar Redbulldan ornek verırkken bunları denek ıstedım yoksa son seneler Newey ıle F1 e getırdıklerı tabıkı kucumsenemez ama olusumu ona gore yaptılar diğerleride oyle yapsaydı demekle olmuyor zaten o ekıp genede bı takıma nasıp oluyo oda alıp gıdıyo Ferrari Schumi Brawn Todt donemı Redbull Vettel Horner Newey ve suankı Mgp bu ekıbı zaten kuran elındekı aracı elde edıyo ve rakıpsız oluyo arkadasın da yazdığı gıbı aracların guc olarak bırbırıne yakın ama pilotların one cıktığı yarışlar görmek yerine son yıllarda aracı ıyı olanın onde oldugu yarışlar ızledik buda cok can sıkıcı…
Ama şöyle bir durum var bu son kurallarda Mercedes avantajını kaybetmemek için kırk takla attı. Redbull döneminde ise adamları durdurabilmek için sürekli testlere soktular. Testlerden geçince de yaptıkları şeyleri yasakladılar. Hiçbir zaman Redbull avantajını korumak için diğer takımları kısıtlayacak bir olay yaratmadı. Herkes eşitti.
Ama şuan Redbull’u durdurmak için öyle bir aero kuralı getirdiler ki F1’in bana göre en büyük aero uzmanlarından Newey’i spordan kaçırdılar. Bütün araçların burnu dikkat edersen birbirine benziyor ve bu kurallarla yapılabilecek en iyisi bunlar. Bu kurallarda araçların artık daha çok birbirine benzemesine neden oldu özgün olan bir araç tasarımı şuan yok gridde. E bunun üstüne birde Mercedes’in motor kuralları konusunda yaptıkları iyice bitirdi sporu. Şuan hiçbir takım eşit değil. Redbull dönemimden aklını kullanan yapabilirdi çünkü saçma sapan onu yapamazsın bunu yapamazsın kuralları yoktu. Aksine Redbull’u durdurmak için böyle çalışmalar yaptılar en sonunda da Redbull’u durdurmak için F1’in içine ettiler. Redbull’un üstün olduğu dönemde aklını kullanan başarılı oluyordu ama bu dönemde böyle değil çünkü hiçbir şeye izin yok. Takım yönetimleri de iyi bir kadro oluştursun bu Redbull’un suçu değildi sonuçta. O yüzden Redbull’a başarılı oldu diye F1’in içine etti diyemem ben ama Mercedes’in bu saçma kısıtlamaları yüzünden içine ettiler sporun bunu çok rahat söyleyebilirim.
Suzuka güzel bir pist ama motorsiklet yarışları için özel dizayn edilmiş bir pist olduğundan F1 için oldukça dar, öndekini arkadan takip edebilmek imkansınz ve geçişler çok zor. F1 için kesinlikle aşırı dar bir pist
Bence aşırı dar bir pist değil olması gerektiği genişlikte, Suzukanın o start finish düzlüğüne 5 araç sığar. Zamanında 130R’de geçiş yapan araçlar gördük, arka düzlüğede 3 araç rahat sığar. Tilkenin pistlerine o kadar alışmışız ki bize dar geliyor Suzuka
Hani olurya bir insan, anlatmak isteyip dili dönmez, retorik kıt kalır anlatamaz ya… ben de bu yazıyı okuduğumda bunları hissettim. Yazar, tam dilimin ucundaki sıkıntıyı yazmış… Şanghay gibi, sepang gibi pistler çoğaldıkça izlenesi görsellik azalıyor. Bu açıdan İstanbul park’a ve Magny-Cours’a üzülmemek elde değil.